Overslaan en naar de inhoud gaan
Media
Afbeelding
© Royal Observatory of Belgium
Name
Quetelet Adolphe
Bio

Adolphe Quetelet werd geboren te Gent op 22 februari 1796. Hij deed zijn humaniora aan het Lyceum van Gent en startte in 1817 aan de pas opgerichte Gentse universiteit met de opleiding wetenschappen. Op 24 juli 1819 promoveerde hij aan de Gentse universiteit tot doctor in de wetenschappen. Hij ontmoette daar ook de toenmalige minister van onderwijs, A.R. Falck (°1776 - †1843), die onder de indruk was van deze jonge doctor en benoemde hem tot leraar wiskunde aan het Atheneum van Brussel. Datzelfde jaar nog verhuisde Quetelet naar Brussel, waar hij tot lid van de Academie werd benoemd. 

Het idee van Quetelet om in België een grote sterrenwacht op te richten, kreeg vorm in 1823. Met de steun van minister Falck mocht hij eind 1823 naar Parijs. Dit was niet alleen om vertrouwd te geraken met astronomische waarnemingen maar ook om alle nodige informatie in te winnen voor de bouw van een sterrenwacht. Zijn rapport en voorstel kregen de volle steun van de Academie en werden aan koning Willem I voorgelegd. Dit zou uiteindelijk leiden tot het Besluit ter oprichting van de Sterrenwacht, dat op 8 juni 1826 door de koning werd ondertekend, en de start van de bouw in 1827. 

Ondertussen was Quetelet op 20 september 1824 getrouwd met Cécile-Virginie Curtet (°1801 - †1858), de nicht van de wetenschapper, scheikundige en apotheker Jean-Baptiste Van Mons (°1765 - †1842). Hun zoon Ernest werd op 7 augustus 1825 geboren. Op 26 november 1826 kregen zij een dochter, Marie-Isaure. 

Naast zijn werk aan de voorbereiding en de bouw van de Sterrenwacht richtte Quetelet in 1826 mee een opleiding wetenschappen aan het Museum voor Wetenschappen en Letteren op. In 1827 doceerde hij er de cursussen astronomie, wetenschapsgeschiedenis en anatomie. Hij doceerde hier wel maar één jaar, want hij nam al in 1828 ontslag om directeur van de Sterrenwacht te worden. Hij ondernam in de periode 1828-1830 zeer vele reizen om nagenoeg alle grote sterrenwachten in Europa te bezoeken, zodat hij over voldoende kennis beschikte om zich daarna aan de verdere uitbouw van de Sterrenwacht te wijden. Ook na de oprichting van België in 1830 werd hij er als directeur bevestigd door Leopold I 

Quetelet werd de vaste secretaris van de Academie in 1834. Hij organiseerde voor het eerst openbare zittingen en werkte actief mee aan de hervormingen van 1845 die de Academie in drie klassen verdeelde (Wetenschappen, Letteren en Schone Kunsten). Hij werd benoemd tot professor astronomie en geodesie aan de Koninklijke Militaire School in 1836. In 1841 werd hij voorzitter van de Centrale Commissie voor Statistiek, naar zijn zeggen, een bekroning van zijn wetenschappelijke carrière. Hij gaf, op vraag van Leopold I, les aan diens neefjes de prinsen Ernst en Albert van Saksen-Coburg. Deze laatste huwde 1840 met de Britse koningin Victoria, ook een nichtje van Leopold. In de sterrenkunde was de belangrijkste bijdrage van Quetelet, naast het oprichten en leiden van een sterrenwacht en de vele meteorologische en astronomische waarnemingen, zijn werk over meteoren (“vallende sterren”). Hij verzamelde, bijgestaan door zijn medewerkers, zeer veel meteoorwaarnemingen die hij statistisch analyseerde. Hij kon, vermoedelijk als eerste, de jaarlijkse terugkeer van de meteorenzwerm de Perseïden, voorspellen. 

Maar Quetelet interesseerde zich op wetenschappelijk vlak vooral in de statistiek en demografie. Hij ontwikkelde de notie van de “gemiddelde mens” en is bij een grote publiek bekend voor zijn “Body Mass Index” (BMI), ook wel Queteletindex genoemd. Quetelet was bij de eersten die statistische methoden in de sociale wetenschappen toepasten. Hij zag in hoe ingewikkeld sociale fenomenen waren en dat vele variabelen nodig waren om via statistische regels de processen te begrijpen die aan de grondslag van deze fenomenen lagen. Door zijn werken over politieke, filosofische en methodologische problemen kan hij ook een pionier van de sociologie genoemd worden. Ook internationaal kende hij als statisticus een grote erkenning. Zo correspondeerde hij met grote namen zoals Ampère, Fourier, Gauss, Goethe, Laplace en Faraday. 

Quetelet werd midden juli 1855 getroffen door een beroerte. Zijn zoon Ernest Adolphe François Quetelet (°1825 - †1878) nam sinds dat moment de administratieve taken van zijn vader op de Sterrenwacht over. 

Adolphe Quetelet overleed te Brussel op 17 februari 1874. Hij werd begraven in het familiegraf op de begraafplaats van Brussel Leopoldswijk in Sint-Joost-ten-Node. Dit grafmonument werd in 1883 verplaatst naar de begraafplaats van de stad Brussel te Evere.

Back